Tijdens World Street Painting 2025 transformeren internationale kunstenaars deze rijke geschiedenis in spectaculaire 3D-straatkunst. Tien locaties in het stadscentrum veranderen in levende geschiedenisboeken waar je letterlijk in kunt stappen. Van het indrukwekkende Hanzeschip aan de Waterstraat tot de naoorlogse wederopbouw van de Sint-Martinuskerk – elk kunstwerk nodigt je uit om deel uit te maken van het verleden van Tiel.
De 3D-straatkunst en hoe je er zelf in kunt stappen:
- (1) Waalkade – Gregor Wosik (POL)
Tiel haalde wereldnieuws. Tijdens opgravingen in Tiel-Medel (2016-2017) ontdekten archeologen een 6400 jaar oud dorp – het oudste landbouwdorp ten noorden van de grote rivieren. De belangrijkste vondst was een uniek heiligdom uit de Bronstijd (2000 v.Chr.) met drie grafheuvels. De grootste grafheuvel diende als zonnekalender, uniek in Nederland. In het Flipje & Streekmuseum kunt u alle archeologische schatten ontdekken in de tentoonstelling “Wereldnieuws uit Tiel”. Gregor heeft de opgraving in 3D gevisualiseerd, zodat u 4000 jaar terug in de tijd kunt reizen.
Beklim de houten trappen, help mee met de opgraving, spring van paal naar paal.
Wil je meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 2 en 3 van de nieuwe Canon van Tiel.
- (2) Waalkade – Fabio Fedele (ITA)
De Sint-Maartenskerk herrijst in een visuele reconstructie na de Tweede Wereldoorlog. Door het mislukken van Operatie Market Garden lag Tiel zeven maanden aan het front. De kerktoren, die dienst deed als Duitse observatiepost, raakte zwaar beschadigd door de beschietingen. Fabio brengt de Maartenskerk, die al sinds het jaar 900 in Tiel staat, weer tot leven. In het WO2-informatiecentrum Rivierengebied van het Flipje & Streekmuseum ontdek je het onvertelde verhaal van zeven maanden aan het front.
Beklim de toren of help mee met de wederopbouw van de kerk.
Wil je meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 12, 39 en 40 van de nieuwe Canon van Tiel.
- (3) Kleibergsestraat – Ossama Nasr (SYR)
De oudste Nederlandse glaskraal uit het Midden-Oosten werd gevonden in het heiligdom in Tiel-Medel. Hij werd gevonden naast de schedel van een belangrijke vrouw in een vlak grafveld dat 100 jaar ouder was. Haar graf was zo waardevol dat de latere zonnekalender uit de Bronstijd precies op haar graflocatie was afgestemd. Deze kraal uit het huidige Irak toont een gigantisch handelsnetwerk. Zowel de kraal als een deel van het vlakke grafveld zijn te zien in het Flipje & Streekmuseum. Ossama's werk laat de waarde van deze kraal zien.
Spring op de balk, pak de kraal en word zelf onderdeel van dit stukje geschiedenis.
Wil je meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 3 van de nieuwe Canon van Tiel.
- (4) Kleibergsestraat – Maureen Kolhoff (NL)
Schatten uit de bodem van Tiel. Kannetjes, munten en verkoolde appels uit opgravingen vormen een tijdcapsule van het dagelijks leven. De 6000 jaar oude appel toont onze fruittraditie, Tielse munten uit het jaar 1000 bereikten Engeland en Sint-Petersburg, Rijnlands aardewerk en Romeinse glazen kruiken bewijzen eeuwenlange handelscontacten. In het Flipje & Streekmuseum kunt u alle originele vondsten op de vierde verdieping bekijken.
Graaf mee en ontdek wat er onder de straat verborgen lag!
Wil je meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 5, 6 en 11 van de nieuwe Canon van Tiel.
- (5) Parkeergarage WLP – Rianne te Kaat (NLD)
Een sandwich met jam en Flipje als vulling. Rianne speelt met het alledaagse en iconische beeld van Flipje. In 1935 onthulde Maatschappij De Betuwe dit vrolijke frambozenmannetje ter ere van haar 50-jarig jubileum. De fruitman met koksmuts, bedacht door reclamebureau Van Alfen, was een antwoord op de toenemende concurrentie. Later werd Flipje de mascotte van de hele stad Tiel. Je kunt zijn volledige verhaal ontdekken in het Flipje & Streekmuseum.
Smeer de jam op je sandwich of balanceer op Flipje's muts voor de perfecte foto.
Wilt u meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 36 van de nieuwe Canon van Tiel.
- (6) Agnietenhof – Canaco Matsumoto (JPN)
Een bloeiende fruitboom vol appels, peren, kersen, pruimen en aardbeien eert de Betuwe als fruitstreek van Nederland. Onze voorouders aten al 6000 jaar geleden wilde appels. De Romeinen waren de eersten die appels, peren en kersen verbouwden op de vruchtbare kleigrond van de Betuwe. De fruitteelt werd aan het einde van de 19e eeuw geprofessionaliseerd. Sinds 1961 viert de Fruitparade deze rijke traditie. Ontdek hoe de fruitteelt in de Betuwe zich heeft ontwikkeld tot een moderne industrie in het Flipje en het Regionaal Museum.
Pluk je favoriete fruit, neem een hap van de boom of nestel je onder de takken – ontspan even in 3D.
Wil je meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 5, 36 en 42 van de nieuwe Canon van Tiel.
- (7) Ambtsmantuin – Kerim Musanovic (BIH)
Het vroege landschap van 6000 jaar geleden. Stel je voor: een landschap vol beekjes die constant van loop veranderen. Zie je de rookpluimen? Archeologen hebben hier sporen gevonden van een 6400 jaar oud dorp – bewijs dat mensen in Nederland 700 jaar eerder dan voorheen gedacht volledig van de landbouw leefden. Deze eerste boeren vestigden zich op hoge, beboste oevers, hielden vee en verbouwden graan. De rivieren zorgden voor water, vis en transport. Maar toen het water rond 4050 v.Chr. steeg, verlieten ze het gebied. Ontdek hoe deze eerste bewoners leefden in het Flipje & Streekmuseum.
Ga 6000 jaar terug in de tijd en beleef het oerlandschap!
Wilt u meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 1 en 2 van de nieuwe Canon van Tiel.
- (8) Hoogeinde – Melina Berg (DEU)
Tiel vecht al eeuwen tegen het water. Water bracht welvaart door de handel, maar vormde ook een constante bedreiging. Van dijken tot pompstations, de stad blijft innoveren om droog te blijven. Melina laat zien hoe Tiel de kansen en gevaren van het water dat de stad heeft gevormd, in evenwicht brengt.
Help mee het water buiten te houden of stap op de veerboot.
Wil je meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 50 van de nieuwe Canon van Tiel.
- (9) Waterstraat – Ruben Poncia (MEX/NLD)
Rond het jaar 1000 was Tiel het Rotterdam van zijn tijd! Dit imposante Hanzeschip ligt afgemeerd waar vroeger de Linge stroomde. Dankzij de gunstige ligging aan de Waal en de Linge bloeide Tiel tussen 925 en 1050 op als handelscentrum. Nadat de Linge dichtslibde en werd afgedamd, bleef Tiel als Hanzestad een belangrijke schakel tussen Oost en West. Er is geen spoor meer van de Linge in de stad, maar de naam "Waterstraat" herinnert nog steeds aan dit waterrijke verleden. In het Flipje & Streekmuseum kunt u ontdekken hoe deze kleine nederzetting uitgroeide tot een machtige handelsstad. Dit imposante Hanzeschip heeft hier nooit aangemeerd, maar samen symboliseren ze Tiels rijke handelsverleden.
Stap aan boord, klim op het schip, help mee met het laden van de vaten en vaar mee.
Wil je meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 6 en 11 van de nieuwe Canon van Tiel.
- (10) Markt – Jean Marc Navello (FRA)
Daalderop Fabriek is een icoon in de tinindustrie van Tiel en staat bekend om zijn uniek ontworpen huishoudelijke artikelen. Eeuwenlang was Tiel de tinstad van Nederland, waar vakmanschap en design samenkomen in prachtige huishoudelijke producten. Deze zwevende theepot uit 1956, met reflecties van arbeiders in de fabriek, toont de verbinding met de stad. Jean Marc verbeeldt het industriële verleden van Tiel in een dromerige compositie.
Schenk de thee in, houd je handen eronder of stap op de pot – alles is mogelijk.
Wil je meer weten over deze rijke geschiedenis? Zie hoofdstuk 28 en 47 van de nieuwe Canon van Tiel.
Stap in het verhaal
Alle kunstwerken zijn ontworpen om te worden beleefd: je kunt erop staan, erin stappen of het gevoel hebben alsof je door het verleden zweeft. Zoek het perfecte perspectief, laat je fotograferen en word onderdeel van een 3D-illusie. Zo kom je letterlijk oog in oog te staan met de geschiedenis van Tiel – en neem je een werkelijk uniek moment mee naar huis.
Ontdek meer over de 6000-jarige geschiedenis van Tiel in het Flipje & Regionaal Museum Tiel, gelegen aan Plein 48. In 2016 waren archeologen verbluft door wat ze ontdekten. Tijdens opgravingen in Tiel-Medel vonden ze tienduizenden artefacten uit de Steentijd, Bronstijd en Romeinse tijd. Deze ontdekkingen onthulden dat Tiel al meer dan 6000 jaar bewoond is – de inspiratie voor dit jubileumjaar. Puzzelstukjes die samen een compleet nieuw verhaal vertellen over de vroegste bewoners van de Betuwe. Deze baanbrekende vondsten leidden tot een nieuwe archeologische tentoonstelling, Wereldnieuws uit Tiel, en een bijgewerkte Canon van Tiel, die beide dit jaar zijn gelanceerd. De nieuwe Canon van Tiel is verkrijgbaar bij Primera, Arentsen Boekhandel en het Flipje & Regionaal Museum.
Kom kijken, ontdekken, foto's maken en stap in 6000 jaar geschiedenis van Tiel.
